Beleggen en de belasting

In Nederland betaal je belasting over je vermogen in Box 3 van de inkomstenbelasting. Dat vermogen bestaat bijvoorbeeld uit:

• Spaargeld
• Beleggingen, zoals bij Doelgericht beleggen en Werknemersbeleggen van a.s.r. vooruit
• Een tweede woning of vakantiehuis (niet de woning waar je zelf permanent in woont)
• Cryptovaluta

De Belastingdienst rekent in principe (nog) niet met de echte inkomsten (ontvangen rente, huur, dividend) en niet met de echte winst die je behaalt (je rendement), maar met 'fictieve' rendementen. Dat zijn percentages die de overheid baseert op basis van gemiddelde opbrengsten uit spaargeld en beleggingen.

Maar let op: je kunt aangeven dat je wilt dat de Belastingdienst rekent met het werkelijk door jou behaalde rendement. Dat moet je dan zelf opgeven. Vanaf 2025 kan dat direct bij je (online) aangifte. De Belastingdienst kiest dan uiteindelijk voor de voor jou meest gunstige situatie: het fictieve rendement of het werkelijke rendement. Kijk voor meer informatie op Belastingdienst.nl. Daar vind je ook een checklist of en hoe je het werkelijke rendement mag opgeven.

Schulden
Ook als je schulden hebt in box 3 wordt daar fictief rendement over berekend. Schulden komen alleen in aanmerking boven een bepaalde drempel: € 3.800 of het dubbele, € 7.600 als je een (fiscale) partner hebt.

De Tweede Kamer stemde op 12 februari 2026 in met de 'Wet werkelijk rendement box 3'. Kort samenvatting van deze wet: vanaf 2028 betaal je geen belasting meer over een fictief rendement, zoals nu het geval is, maar altijd over het werkelijk behaalde rendement. Dat betekent dat je belasting betaalt over de behaalde inkomsten uit je vermogen.  Dat kan het rendement of de (spaar)rente zijn, maar ook het dividend.

Bij de nieuwe regels geldt er geen belastingvrije drempel meer op basis van de hoogte van vermogen, maar op basis van de hoogte van rendement. Nu hoef je nog bij een vermogen in box 3 geen belasting te betalen als dat vermogen lager is dan  € 51.396 in 2026. Vanaf 2028 wordt dat heel anders: dan heb je een vrijstelling voor de eerste  €1.800 die je aan rendement behaalt.

Een simpel voorbeeld: stel dat je in 2028 een vermogen hebt van € 40.000 en achteraf blijkt dat je daar 7% rendement op hebt behaald, dus € 2.800. Dan moet je belasting betalen over € 2.800 - € 1.800 = € 1.000. Het belastingtarief blijft vooralsnog 36%. Je betaalt dan dus € 360 belasting (= 36% van € 1.000). 

Nu (in 2026) is het nog zo dat je bij een vermogen in box 3 van € 40.000 helemaal geen belasting betaalt omdat je onder de vermogensdrempel zit van € 51.396.

Kort nadat de Tweede Kamer had ingestemd met de regels, gaf minister Heinen, na kritiek van beleggers, aan dat de wet opnieuw bekeken moet worden. Wel is het zo goed als zeker dat er vanaf 2028 echt iets gaat veranderen. 
Kijk voor actuele informatie over de Wet werkelijk rendement box 3 op overheid.nl

Let op: beleg je in een lijfrentebeleggingsrekening? Dan zijn deze regels niet van toepassing, omdat vermogen in een lijfrente onder box 1 valt.

Het kan gebeuren dat je in 2025 minder rendement hebt behaald op je beleggingen dan het fictieve rendement waarmee de Belastingdienst rekent. In dat geval kun je gebruik maken van de ‘tegenbewijsregeling’. Over 2025 is het voor het eerst mogelijk direct bij de aangifte een keuze te maken tussen het inkomen op basis van fictief rendement of het werkelijk rendement als dit lager is. Met deze regeling mag je laten zien hoeveel rendement je werkelijk hebt behaald. Als dit lager is dan het fictieve rendement, kan de Belastingdienst jouw box 3-inkomen verlagen. Daardoor betaal je minder belasting.

Wat heb je nodig om tegenbewijs te leveren?
Je moet inloggen bij de Belastingdienst en in je persoonlijke omgeving het formulier ‘Opgaaf werkelijk rendement’ je werkelijke inkomsten berekenen. Daarbij heb je de volgende gegevens nodig:

• De waarde van je beleggingen op 1 januari en 31 december 2025
• Een overzicht van alle keren dat je in 2025 geld hebt gestort of ingelegd op een spaar- of beleggingsrekening én alle keren dat je geld hebt opgenomen of beleggingen hebt verkocht. Per keer vermeld je de hoogte van de storting/inleg of opname/verkoop.  
• De opbrengsten uit beleggingen (zoals dividend of rente)

Via het formulier wordt je werkelijke rendement berekend. Als dit lager is dan je inkomsten  volgens het fictief rendement kun je kiezen voor het werkelijke rendement. 
Het is daarom verstandig om de jaaroverzichten van je beleggingsrekening(en) goed te bewaren. Die gegevens heb je nodig als je gebruik wilt maken van de tegenbewijsregeling.

• Denk je dat je in aanmerking komt voor rechtsherstel? Controleer dan je belastingaanslagen over de jaren 2017 tot en met 2022. Voor 2017 tot en met 2020 heeft dit alleen zin als je eerder tijdig bezwaar hebt gemaakt. Er loopt momenteel wel nog een juridische procedure bij de Hoge Raad, de ‘Massaal bezwaar plus’-procedure. Mocht de Hoge Raad oordelen dat iedere belegger in aanmerking komt voor rechtsherstel, dan bericht de Belastingdienst je daar over.
  
  
• Je hebt per belastingjaar al een brief van de Belastingdienst met het fictieve rendement.
  
  
• Bewaar altijd je jaaroverzichten, dividenduitkeringen en gegevens van je tweede woning.
  
  
• Vraag advies aan je belastingadviseur als je niet zeker weet of je recht hebt op rechtsherstel of de tegenbewijsregeling.

Wil je meer weten over het rechtsherstel, de overbruggingswetgeving en de belasting? Kijk dan op de site van de  overheid of  de Belastingdienst.

• Rijksoverheid – Box 3: belasting over sparen en beleggen
• Belastingdienst - berekening fictief rendement